Internationale trein moet beter

30 juni 2024
tekst en foto: Hans Snel

Al ruim 30 jaar beleef ik elk jaar met drie studievrienden een sportief lang weekend, ergens in Europa. Tot voor enkele jaren terug keken we daarbij vooral naar de bestemmingen van low budget vliegmaatschappijen. Die brachten ons naar wandelgebieden in Schotland, IJsland, de Pyreneeën en andere bestemmingen die met de auto een te lange reistijd zouden vergen.

Eind 2017, na het zien van de tweede film van Al Gore, 'An Inconvenient Sequel' nam ik mij voor om het aantal vliegreizen drastisch te beperken. Dus toen mijn vrienden in 2018 voorstelden om met het vliegtuig naar Dresden te gaan, vertelde ik hen dat ik de avond ervoor de nachttrein zou pakken, zodat we elkaar de volgende ochtend in Dresden zouden ontmoeten. Dat bleek niet wat zij zich van een gezamenlijk lang weekend voorstelden: "samen uit, samen thuis" was het devies en zij waren niet bereid om diezelfde nachttrein te nemen. Als compromis bood één van mijn vrienden, CEO van een beursgenoteerde onderneming, aan om in ruil voor mijn vliegreis tenminste één zakelijke Europese vliegreis te verruilen voor een treinreis. Ik ging akkoord. Het effect van deze afspraak bleek groter dan ik had voorzien. Want hij heeft zich aan zijn woord gehouden en hiermee in het bedrijf de bewustwording van de impact van vliegen op het klimaat vergroot. Het zorgde er mede voor dat meer vergaderingen online plaatsvonden.

De reis naar Dresden was tot op heden mijn laatste vliegreis binnen Europa. Dit jaar stond een huttentocht in de Oostenrijkse alpen op het programma. Ik dacht, ik gooi de trein er weer eens in: vrijdagavond met de Nightjet van de Oostenrijkse ØBB naar Innsbruck en dinsdagavond weer terug. Tot mijn positieve verbazing gingen de mannen alle drie akkoord. Het voorstel werd zelfs met enthousiasme onthaald. En dus boekte ik een retour in een slaapcoupé voor 4 personen.

Op de website van Milieu Centraal heb ik de klimaatimpact van deze reis uitgerekend. Als we met het vliegtuig waren gegaan, hadden we met z'n vieren 1.000 kg CO2 verstookt. Met z'n vieren in een auto op benzine zou dit 250 kg zijn geweest. De trein komt uit op 140 kg en - tot mijn verrassing - de elektrische auto op 130 kg. Om dit in perspectief te plaatsen: de gemiddelde Nederlander verstookt per jaar 9.000 kg CO2, wie in evenwicht met de planeet wil leven reduceert dit tot maximaal 3.000 kg per jaar.

De treinreis deed nog het meeste denken aan de Oost-Europese dienstverlening van voor 'die Wende'. We reisden in een trein uit de jaren zeventig, die onderweg langer stilstond dan reed en op de heenreis ruim een uur en op de terugreis zelfs meer dan twee uur vertraging opliep. De banken, die kunnen worden ongebouwd tot bedden, zijn voor de gemiddelde Nederlander te kort en als matras te hard. Op de terugweg deed de airconditioning het niet, terwijl het buiten 30 graden was. In de nacht kregen wij het licht niet uit, het sprong steeds vanzelf weer aan. En een druk op de serviceknop leidde niet tot komst van de steward, die na 22:00 uur in geen velden of wegen meer was te bekennen. Door de vertraging moesten enkele geplande zakelijke afspraken worden afgezegd.

Gelukkig nemen mijn vrienden het mij niet kwalijk, maar ze waren overduidelijk: dit was eens maar nooit weer. En dat is heel spijtig en een gemiste kans. Alleen als Europa serieus investeert in een kwalitatief goed spoornet en bijpassende dienstverlening, gaat het ons lukken om het vliegverkeer binnen Europa terug te dringen.

Gestimuleerd door de slechte ervaringen met de nachttrein, duik ik in de plannen van de Europese Unie om het treinverkeer in Europa te verbeteren. Tot mijn verbazing staat in de Green Deal niets over internationaal treinverkeer voor reizigers. De Green Deal is dé Europese afspraak om in 2050 klimaatneutraal te zijn en in 2030 55 procent reductie van broeikasgassen te hebben bereikt. Niet voor niets besteedt het verkiezingsprogramma van mijn partij een paragraaf aan Europese treinreizen met als belangrijkste beleidspunten het investeren in openbaar vervoer en de belastingvoordelen voor vliegreizen opheffen. Verder dan dit komt het niet, maar het krijgt in ieder geval aandacht. Alleen met een samenhangend plan, opgesteld door alle betrokken partijen (overheden, spoorbeheerders en vervoerders) is er kans op serieuze verbetering van het Europese spoornet en de dienstverlening op het spoor. Met de ruk naar rechts, zowel in Europa als in Nederland, hoeven we daar voorlopig niet op te rekenen.

De dag na de terugreis kreeg ik van de NS een mailtje. Vanwege de vertragingen kan ik van het ticket voor de heenreis 25% terugkrijgen en voor de terugreis zelfs 50%. Dat maakt iets goed, maar ik vermoed dat ik mijn vrienden voorlopig niet meer in de trein krijg. Gelukkig is er een alternatief: met z'n vieren in een elektrische auto*.

*Eerder schreef ik het blog 'Waarom ik nog niet elektrisch rijd'. Met mijn auto gaan zou dus ook een goede optie zijn, maar helaas is de duurzame HVO100 diesel vooralsnog vrijwel alleen in Nederland te tanken. In Duitsland vind ik enkel twee plekken boven München.
 

Bijdrage: 

 


Hans schreef eerder:
Steeds minder tuinvogels, hoe zou dat komen?

Meer over minder vliegen:
Stop de 4e route!

Volgende column:
Zullen we dan maar?

 

Reacties

Ai wat een vervelende ervaring, Hans!
Goed om te lezen.
Zelf hadden wij op het eind van corona een goede ervaring met de trein naar Trento, Noord-Italië. Vroeg op, niet hoeven inchecken, veeel benen- en loopruimte en van het landschap genieten. Ook lekker: veel stiller dan vliegtuig, zelfs met 260 km/u.
Bij een tussenstop in München konden we rustig een halfuurtje in de botanische tuin bij het station in de zon liggen, en iets van de stad meekrijgen.
Volgende treinreis naar Engeland!
Toen ik jong was ben ik veel met de trein naar Karinthië en wintersport geweest, ook prima.
Maar 28 uur in de bus naar Zweden ga ik op mijn leeftijd nooit meer doen.

Ha Jelle, ik kom zo’n ervaring wel te boven en zal de trein niet links laten liggen. Het was wel een gemiste kans om met deze groep vrienden voortaan vaker de trein te nemen.

Die diesel heet uit 100% hernieuwbare grondstoffen te bestaan.
Maar frituurolie is vaak soja, uit gesloopte Amazone. Die is niet hernieuwbaar.
Dat geldt ook voor 'groen gas', biogas uit mest, mestvergisters bij veehouders. Een groot deel van de mest komt van massaal geïmporteerd veevoer. Een deel van de koolstof kun je dan hergebruiken als brandstof, maar dat kan ik niet milieuvriendelijk noemen. En de bijbehorende stikstof vergiftigt de natuur.

Ha Jelle,
Alle reststoffen, die in plaats van te worden verbrand, worden hergebruikt voor biodiesel, leveren een positieve bijdrage aan terugdringing van het broeikaseffect. Het maakt hierbij feitelijk niet uit hoe ze zijn gewonnen. Het wordt problematisch als de biodiesel financieel bijdraagt aan de winning van deze grondstoffen. Ik heb kritische vragen gesteld aan Neste hierover en men verzekerde mij (ik kan het niet controleren, dat is waar) dat dit niet aan de orde is. Men zoekt naar een grote diversiteit aan reststoffen, die allemaal anders de verbrandingsoven in zouden gaan. De diversiteit zorgt voor een onafhankelijkheid ten opzichte van afzonderlijke bronnen.

Het verbaast mij dat dit onder de noemer "Duurzaam leven in Zeist" is gerubriceerd. Al tientallen jaren elk jaar duizenden kilometers reizen voor een weekendje wandelen, een foto met meer plastic dan mensen, Een pleidooi voor het vliegtuig in plaats van de trein en voor diesel in plaats van electrisch. En zelfs met de trein: wie gaat er nu duizenden kilometers reizen voor een weekendje weg? Pure versplilling. En maar klagen dat het niet luze genoeg is.
Kortom: niet duurzaam, niet in Zeist, meer luxe graag en meer fossiel verstoken.

Duurzaam zou zijn dat je je vrienden thuis uitnodigt voor een weekend wandelen rondom Zeist.Het schijnt heel mooi te zijn daar.

Fijn, Wijnand dat het jou klaarblijkelijk heel gemakkelijk af gaat om 100% duurzaam te leven. Hooguit 1% van de Nederlanders lukt dat, dus gefeliciteerd. Met mijn columns wil ik laten zien, dat het lang niet altijd gemakkelijk is en eerlijk over de dilemma's schrijven die ik ervaar. Hierbij heb ik ook te dealen met vrienden en familieleden, die andere keuzen maken dan ik zelf zou doen. Hoe kan ik hen tot iets duurzamere keuzes motiveren. En dat is precies waar deze column over gaat. Voor mensen die duurzaamheid wat minder belangrijk vinden, telt de kwaliteit van de dienstverlening zwaarder dan voor mij. En tot slot: met elkaar de maat nemen, komen we er niet. Het is geen wedstrijd.

Beste Hans,
Eerlijk moet ik bekennen dat ik het element "vrienden tot iets duurzamere keuzes motiveren" er niet zo in had gelezen.
Zelf reageer ik daar anders op: kringen waar het door jou beschreven gedrag usance is vermijd ik na enige pogingen en ga meer om met gelijkgezinden.

Schaduwzijde daarvan is dat je voor stapelgek of outcast wordt versleten door degenen die wél meedoen met elke milieu-onvriendelijke modegril. Het zij zo. Tevreden zijn met wat je hebt en zorgvuldig omgaan met wat je gekregen hebt en kritisch zijn (maar niet a priori afwijzend) tegenover nieuwe ontwikkelingen die wel eens al te tellsell-achtig worden aangeprezen.

Een compliment tot slot: Je column over het boek van Schellenberg sprak me destijds zeer aan. Zo zit ik er ook in.
https://www.zeistermagazine.nl/levennadegroei

Dank je wel, Wijnand, een fijne reactie om te lezen. Ooit ging ik bedrijfskunde studeren en deed daar hele waardevolle vriendschappen op. We hebben ons alle vier verder ontwikkeld en van de vier ik het meest richting een duurzaam, volhoudbaar leefpatroon (alhoewel ik er dus zeker nog niet ben). Ik merk bij hen, maar ook bij anderen in mijn omgeving, dat zelf duurzame keuzes maken een sterke invloed kan hebben op die van anderen. Dus, ja, ik vind het fijn om tussen gelijkgestemden te zijn en ik vind het ook waardevol om vrienden voor het leven iets meer richting duurzame keuzes te bewegen.

Ha Hans,
Wat jammer! Als 17 jarige nam mijn broer mij - na mijn vwo examen- mee naar Florence.Hij had daar een werkbezoek en zou gaan vliegen, maar in plaats daarvan gingen we met de trein.
Prachtige reis. Wakker worden in Zwitserland en aankomen op prachtige stations in Italië. In ons hotel kreeg ik een telex (opa verteld) dat ik was geslaagd.
Ik gun jou en jouw vriendengroep een mooie nieuwe treinervaring. Veel relaxter dan moeten opletten op de autosnelweg, files enz. De reis is veel leuker dan de bestemming.

De Duitse Spoorwegen hebben hun zaken niet op orde. De laatste paar keren dat ik met de trein naar Berlijn wilde (en terug naar huis) was er altijd wat. Uren vertraging, kapotte onderdelen, airco's die het niet deden, overvolle coupé's en gangpaden.

Voeg een reactie toe

Plain text

  • HTML tags zijn niet toegestaan.
  • Website-adressen en emailadressen worden automatisch omgezet in een link.
  • Regels en paragrafen breken automatisch af.