Niet één maar vier gemeentehuizen

Marthijn ging naar de rondleiding van Gilde Zeist door het gemeentehuis. Het blijkt eigenlijk niet één gemeentehuis te zijn, maar vier delen die uit verschillende tijden stammen en aan elkaar zijn gebouwd. Helemaal bovenin wachtte een verrassing. Bekijk de serie van 10 foto’s die hij schoot.

17 mei 2026

tekst en foto’s: Marthijn Soesbergen

Het is een druilerige woensdag als ik met mijn camera over mijn schouder langs het Walkartpark richting het Raadhuis van Zeist loop. Vandaag is een beetje een spannende dag voor me, niet omdat ik het centrum van Zeist lang niet gezien heb, maar vooral omdat ik voor het eerst in lange tijd weer met de camera op pad ben. Het is mijn eerste fotoklus die ik mag doen voor het Zeistermagazine en bij het nabespreken vroeg ik ook nog of ik er een stukje tekst bij de foto's moest schrijven. Echt een schrijver ben ik niet, maar met de ruggensteun van Ronald (onze eindredacteur) wil ik toch een poging doen!

Gidsen
Ik loop naar het Raadhuis voor één van de bekende Gilde rondleidingen. Binnen in de publiekshal staan onze rondleiders al te wachten. Onder de leiding van Jos en Wil krijgen we niet alleen de bekende maar ook de minder bekende plekken van het hele Gemeentehuis te zien. Wist je bijvoorbeeld dat Zeist (destijds ‘Seyst’) pas rond 1800 een eerste vorm van een gemeentebestuur kreeg, terwijl de eerste vermelding van de (plaats)naam Seyst al dateert van het jaar 838? 

Ik kan natuurlijk niet alles van deze rondleiding vertellen, anders komt niemand meer naar deze rondleidingen toe en dat zou jammer zijn van de kennis en kunde van onze gidsen, maar de voor mij opvallende delen wil ik wel vertellen. 

Vier gemeentehuizen
Zo verbaasde het mij dat we niet één maar eigenlijk vier gemeentehuizen hebben. Daarvoor was er een plek waar in Zeist recht gesproken werd, dit werd het Reghthuys genoemd. Dat stond aan de 1e Dorpstraat in plaats van het pand dat momenteel in de steigers staat, ingepakt met blauw doek. Helaas maakte dit gedeelte nu geen deel uit van onze rondleiding omdat we op tijd moeten aankomen bij de verrassing van de rondleiding. Dit eerste gemeentegebouw komt uit de tijd van de Franse Heerser Napoleon (niet alleen de uitvinder van de gemeente, maar ook van de postcode). Dat staat aan de 1e Dorpstraat, het pand dat momenteel in de steigers staat, ingepakt met blauw doek. Sinds Napoleon is Zeist dus een gemeente en moest er een gemeentehuis komen. Omdat Zeist natuurlijk groeide in omvang en inwoners groeiden we uit dit pand en werd het oude Raadhuis gebouwd.

Zoals in een ander artikel op deze website is te lezen is het Raadhuis op de hoek de 1e Dorpstraat en de Slotlaan gebouwd na de uitschrijving van een ontwerpwedstrijd. Het ontwerp van Jan Stuivinga (1881-1962) heeft het gewonnen. Hij is ook de ontwerper van het voormalige postkantoor schuin aan de overkant van het Raadhuis. In dit gemeentehuis heeft de vergadering van de Zeister gemeenteraad plaats gevonden tot 2013, toen de laatste nieuwbouw gereedkwam van het gemeentehuis in zijn huidige vorm.

Ik sla dan een gedeelte over van de 4 gemeentehuizen. In de jaren '80 is er een deel gebouwd tussen het Raadhuis en dat eerdere Reghtshuys. Het laatste witte gedeelte dat werd voltooid in 2013 verbindt alle eerdere drie delen. Het heeft zelfs een visuele verbinding met het oudste gebouw van Zeist, namelijk de Toren van de Oude Kerk bij het Politiebureau.

Zelf ben ik iemand die graag klust in huis, dus had de bouw maar ook de geschiedenis over dit toch wel bijzondere gebouw de aandacht en spraken de delen van het raadhuis van Jan Stuivinga mij het meeste tot de verbeelding. Want ondanks dat ik in 1983 hier in Zeist geboren ben, was ik nog nooit in dat oude Raadhuis geweest en wist ik al helemaal niet van dat eerste gemeentehuis aan de 1e Dorpstraat. Hopelijk komt er nog eens de kans om na de renovatie daar eens binnen te mogen kijken. 

Carillon
Dat ging nu niet wegens een verrassing, eigenlijk waren we iets aan de late kant want het bleek dat we even voor 13:00 uur boven in de toren werden verwacht. Eigenlijk was het helemaal niet erg want terwijl het carillon werd bespeeld door de beiaardier beklommen we de trappen van de toren en net onder de klokken in een kamertje vergelijkbaar met een badkamer qua oppervlakte bespeelt de beiaardier eens per maand het carillon live.

Gilde Zeist
Al met al maakten de gidsen van Gilde Zeist er een leuke en leerzame rondleiding van. Het is een veelzijdige rondleiding met voor ieder iets leuks. Daarom zou ik iedereen die interesse heeft in de geschiedenis van Zeist aanraden om deze of een van de andere rondleidingen te volgen van het Gilde Zeist. Zo is er een wandeling over en rond de Koppelweg woensdag 27 mei. Daarover kun je meer lezen op deze website en misschien weer een klein verslagje van mij....