Vertrek, je bent toch geen boom!

Mayada maakte heftige verhuizingen mee, eerst moest ze vluchten van het zuiden van Irak naar Bagdad en daarna naar Nederland. “Met iedere verandering van omgeving verandert er iets in onszelf”. In Nederland vond ze veiligheid. Toen ze wandelden in het Zeisterbos, zei haar zoon opeens: “Mam, het is heel fijn hier in Zeist”.

27 september 2026

tekst: Mayada Khalil

In Nederland verhuisde ik drie keer binnen drie decennia, van een kleine woning naar een groter huis en laatst weer naar een kleiner appartement in Zeist. Iedere verhuizing veranderde iets in mij.

Verhuizen
Ook vroeger, in mijn vaderland Irak, verhuisde mijn familie vaak: vanwege het werk van mijn vader, vanwege de oorlog, naar een groter huis, naar veiligere steden of naar een goedkopere woning. Ieder vertrek was een nieuwe geboorte of hergeboorte voor mij, iets van me was dood en begraven in de oude omgeving, en iets van mij geboren in de nieuwe omgeving. Met iedere verandering van omgeving verandert er iets in onszelf, bewust of onbewust. De invloed van de omgeving is een onmerkbare en geleidelijke. Je kan vechten tegen die verandering, maar je kan het ook loslaten of om precies te zijn: je aanpassen. 

Verhuizen, vooral naar een andere omgeving of cultuur, heeft een grote impact op je persoonlijkheid en je leven in het algemeen. Het is een intensieve ervaring in een leven, vooral bij een verhuizing naar een ander land. Een verhuizing naar een andere provincie veranderde mijn leven al voorgoed. Dat was de eerste verhuizing, het eerste vertrek, een intensieve ervaring in mijn leven.

Bagdad
Toen ik op de middelbare school zat moesten wij plotsklaps vluchten vanwege de oorlog. Ik liet mijn school, vriendinnen, mijn herinneringen in ons verlaten huis achter. Een paar weken na ons vertrek naar Bagdad werd ons oude huis gebombardeerd. Familie van mijn moeder ving ons op, en we hoefden ons geen zorgen te maken. Maar toch voelde ik me vreemd daar, ik sprak een ander dialect dan dat van de mensen in Bagdad. We zijn mensen van het zuiden, mensen in Bagdad hadden vooroordelen over ons: naïef maar gul, rommelig maar grappig, mensen die altijd problemen zoeken met de regering. Ik voelde me een vreemdeling in mijn eigen land. Ik kon sindsdien geen echte lange, intieme vriendschap sluiten, maar ik werd ook meer verantwoordelijk, een sterk en hardwerkende persoon. Ik ben sindsdien altijd mijn best gedaan in school of werk. Mijn moeder was niet gelukkig in Bagdad, ondanks dat haar familie daar woonde. Ze werd langzamer, ziek en bang. Mijn vader was altijd bij onze Armeense buurman, ze luisterden naar de radio, praatten over politiek en dronken thee. We werden bang van elkaar, en voorzichtiger, en dit de laatste is heel normaal na een oorlog in elke land en omgeving.

Ons leven werd druk, iedere week waren er bezoekers, iedere donderdag was ons huis vol met mensen van familie van mijn moeder. Er was geen dag stilte. Sindsdien heb ik een hekel aan drukte.

Onze omgeving vormt ons.

Vluchten
“Vertrek, je bent geen boom!” is een motto dat zich als een lopend vuurtje verspreidt in de Arabische sociaal media. Het stimuleert jongeren te vertrekken, te vluchten van hun vaderland naar Europa of Amerika voor een beter toekomst, vooral na de Arabische lente. Vanzelfsprekend is vluchten iets anders dan verhuizen. Je verhuist vanwege een of twee logische redenen, maar vluchten is vanwege onlogische, onmenselijke redenen. Je vlucht weg van een ziekelijke omgeving, je vlucht voor armoede, je vlucht omdat je niet dood wilt, je vlucht omdat je bang bent. Maar zijn deze redenen echt? Of verschuilen eronder andere bijkomende redenen? Volgens mij niet: de redenen om te vluchten zijn veiligheid en overleven, naar de vrijheid. Veel mensen ontvluchten hun vertrouwde omgeving en richting zich op hun nieuwe omgeving. Ze nemen hun bagage mee, hun verleden, hun zieke aarde.

Nederland
De tweede verhuizing die grote impact op mij heeft gehad, is toen ik naar Nederland ben gekomen. Ik was toen 24 jaar oud. Ik had toen maar één hoop: een familie opbouwen in een veilige omgeving.

Ik wist toen niet welke obstakels ik zou tegenkomen. Vertrekken naar Nederland was voor mij een soort opnieuw geboren worden. Ik moest me aanpassen aan mijn nieuwe omgeving. De verhuizing naar een andere omgeving is invloedrijk. Ik voelde me een vreemdeling in Nederland, en dat gaf me energie om mijn best te doen. Net als toen ik puber was en vanwege oorlog moest vluchten, liet ik opnieuw een deel van mij achter.

Zeist
Toen ik later binnen Nederland verhuisde naar Zeist, wandelde ik in de prachtige natuur in de omgeving van Zeist met mijn zoon. We wandelden urenlang in de straten om ons nieuwe stadje te ontdekken. Toen we wandelden in het Zeisterbos, zei mijn zoon opeens: “Mam, het is hier heel fijn in Zeist”.

‘s Avonds dronken we een kopje koffie op ons balkontje, en genoten van ons mooie uitzicht, en constateerden opnieuw dat het is toch “heel fijn is hier in Zeist”.

Mijn omgeving is veranderd, voor de veiligheid en om een familie op te bouwen. Iedere keer liet ik een deel van mij achter en werd een nieuw deel geboren. En ik vraag mezelf niet af of ik hier wel thuis ben of niet. Want waar mijn vrijheid is, is mijn thuis.

foto: Yamu Jay via Pixabay